Wat laat een controle van je elektrische installatie volgens NEN 1010 zien?

Aan de buitenkant kan een elektrische installatie jarenlang probleemloos lijken te werken. Toch kunnen er achter de groepenkast, stopcontacten en aansluitingen zaken zitten die aandacht nodig hebben. Zeker bij een verbouwing, aankoop van een woning of uitbreiding met een thuisbatterij of laadpaal is het verstandig om te weten waar je aan toe bent.

Je elektrische installatie is waarschijnlijk niet iets waar je dagelijks bij stilstaat.

Het licht gaat aan. De oven werkt. Je steekt een stekker in het stopcontact en verwacht dat er gewoon stroom is.

Maar een installatie kan functioneren zonder dat alles nog optimaal of passend bij het huidige gebruik is.

Dat zie ik vooral bij woningen die in de loop der jaren meerdere keren zijn aangepast. Er is ergens een extra stopcontact bijgekomen, later zijn zonnepanelen geplaatst, vervolgens kwam er elektrisch koken en nu wordt er nagedacht over een thuisbatterij of laadpaal.

Iedere aanpassing afzonderlijk kan klein lijken.

Samen kunnen ze ervoor zorgen dat de elektrische installatie inmiddels heel iets anders moet kunnen dan waarvoor deze oorspronkelijk is aangelegd.

Wat is NEN 1010?

NEN 1010 is de belangrijkste Nederlandse norm voor veilige elektrische laagspanningsinstallaties.

De norm bevat eisen voor het ontwerpen, aanleggen, wijzigen en uitbreiden van elektrische installaties. NEN 1010 wordt daarnaast gebruikt voor controle en verificatie bij nieuwe installaties en bij wijzigingen of uitbreidingen van bestaande installaties.

Dat laatste is belangrijk.

Heb je een oudere woning? Dan betekent dat niet automatisch dat de volledige installatie moet worden aangepast aan iedere nieuwe versie van NEN 1010.

Maar zodra een installatie wordt gewijzigd of uitgebreid, moet worden gekeken naar het aangepaste gedeelte en naar de bestaande onderdelen die daar direct door worden beïnvloed.

Denk bijvoorbeeld aan het plaatsen van een thuisbatterij, het vervangen van een groepenkast of het aanleggen van een laadpunt.

Wanneer is een controle verstandig?

Er zijn verschillende momenten waarop het slim is om de elektrische installatie eens goed te laten bekijken.

Bij de aankoop van een woning

Bij een bezichtiging kijk je waarschijnlijk naar het dak, de kozijnen, keuken en badkamer.

De elektrische installatie krijgt vaak veel minder aandacht.

Toch kan juist daar na aankoop onverwacht werk uit voortkomen.

Een oudere groepenkast, onvoldoende aardlekbeveiliging of allerlei uitbreidingen die in de loop der jaren zijn aangebracht, zijn niet altijd tijdens een gewone bezichtiging te herkennen.

Door de installatie te laten controleren krijg je een beter beeld van de technische situatie.

Voor een verbouwing

Ga je een keuken vernieuwen, elektrisch koken of een aanbouw realiseren?

Dan verandert vaak ook de elektrische installatie.

Het is verstandig om vóór de werkzaamheden te weten hoeveel ruimte er nog in de groepenkast beschikbaar is en of de bestaande installatie geschikt is voor de nieuwe belasting.

Zo voorkom je dat tijdens de verbouwing ineens blijkt dat er meer aangepast moet worden dan verwacht.

Voor een thuisbatterij

Bij Van Aik Installaties speelt dit steeds vaker.

Een thuisbatterij wordt onderdeel van de elektrische installatie van de woning. Voordat ik een systeem adviseer of aansluit, kijk ik daarom naar meer dan alleen de beschikbare plek voor de batterij.

Ik controleer ook de groepenkast, aansluiting, aanwezige beveiligingen en de bestaande zonnepaneleninstallatie.

De huidige NEN 1010 omvat ook wijzigingen en uitbreidingen van bestaande installaties. Daarnaast is in 2026 een nieuw deel van NEN 1010 gepubliceerd met aanvullende bepalingen rondom onder andere lokale energieproductie en energieopslag.

Een thuisbatterij begint dus niet bij de batterij zelf.

Het begint bij een elektrische installatie die geschikt is voor de gekozen oplossing.

Voor een laadpaal

Hetzelfde geldt wanneer je thuis een elektrische auto wilt gaan laden.

Een laadpaal kan gedurende meerdere uren een aanzienlijk elektrisch vermogen vragen. Daarom moet worden bekeken of de bestaande aansluiting, groepenkast en beveiliging daarvoor geschikt zijn.

Zeker als er daarnaast zonnepanelen, een warmtepomp of thuisbatterij aanwezig zijn, is het verstandig om naar de complete installatie te kijken.

Wat controleer ik aan de groepenkast?

De groepenkast is een logisch startpunt.

Ik kijk onder andere naar de algemene staat van de kast, de aanwezige groepen, beveiligingen en de beschikbare ruimte voor uitbreidingen.

Een kast kan technisch nog functioneren, maar tegelijkertijd niet meer logisch aansluiten op hoe de woning tegenwoordig wordt gebruikt.

Denk bijvoorbeeld aan een oudere woning waar inmiddels een inductiekookplaat, zonnepanelen en verschillende zware apparaten zijn bijgekomen.

Dan is de vraag niet alleen:

Werkt het nog?

Maar ook:

Is de installatie geschikt voor wat we er nu en straks van vragen?

Aardlekbeveiliging en aarding

Ook de beveiliging van de installatie krijgt aandacht.

Een aardlekschakelaar helpt beschermen wanneer stroom via een ongewenste route wegvloeit. Goede aarding speelt eveneens een belangrijke rol in de veiligheid van een elektrische installatie.

Bij oudere woningen kunnen de uitvoering en opbouw afwijken van moderne installaties.

Dat hoeft niet direct te betekenen dat alles moet worden vervangen.

Wel wil je weten hoe de situatie is opgebouwd voordat je nieuwe apparatuur aansluit of delen van de installatie wijzigt.

Bekabeling en aansluitingen

Niet alle problemen zijn zichtbaar vanuit de meterkast.

Bij een controle kan ook worden gekeken naar de staat en uitvoering van bekabeling en aansluitingen die relevant zijn voor de werkzaamheden.

Vooral woningen die door de jaren heen meerdere eigenaren hebben gehad, kunnen verrassingen bevatten.

Denk aan later aangebrachte aansluitingen, onduidelijke aftakkingen of oplossingen waarvan niet direct duidelijk is wanneer en door wie ze zijn gemaakt.

Dat is precies waarom ik liever eerst kijk voordat ik een nieuwe installatie zomaar op een bestaande situatie aansluit.

Overbelasting is niet altijd direct zichtbaar

Een ander aandachtspunt is belasting.

We gebruiken thuis veel meer elektrische apparatuur dan enkele tientallen jaren geleden.

Een inductiekookplaat, vaatwasser, wasmachine, droger, warmtepomp en elektrische auto kunnen allemaal flinke vermogens vragen.

Dat betekent niet dat al deze apparaten automatisch een probleem vormen.

Wel moet de installatie erop zijn ingericht.

Bij het uitbreiden van de installatie kijk ik daarom naar de verdeling van de verschillende verbruikers en naar wat de groepenkast en aansluiting aankunnen.

Het doel is niet om onnodig zwaar uit te voeren.

Het doel is dat de installatie past bij hoe je de woning daadwerkelijk gebruikt.

Krijg je na een controle meteen een lijst met problemen?

Een controle is niet bedoeld om zoveel mogelijk gebreken te vinden of je direct een nieuwe groepenkast te verkopen.

Het belangrijkste is dat je weet wat er aanwezig is.

Ik maak daarom onderscheid tussen zaken die aandacht nodig hebben en onderdelen die nog gewoon bruikbaar zijn.

Soms blijkt dat een installatie prima geschikt is voor de gewenste uitbreiding.

Soms is één aanpassing voldoende.

En soms is het verstandiger om meerdere punten tegelijk aan te pakken.

Dat bespreek ik duidelijk, zodat je weet waarom iets wordt geadviseerd.

NEN 1010 betekent niet dat iedere oude installatie fout is

Dit is een belangrijk misverstand.

Een woning van twintig, dertig of veertig jaar oud is niet automatisch onveilig omdat de elektrische installatie niet volledig overeenkomt met de nieuwste uitgave van NEN 1010.

Normen veranderen en installaties zijn aangelegd volgens de eisen en inzichten van het moment waarop ze zijn gebouwd of gewijzigd.

Daarom moet iedere situatie afzonderlijk worden beoordeeld.

Bij nieuwe werkzaamheden, wijzigingen en uitbreidingen wordt NEN 1010 gebruikt als belangrijk uitgangspunt voor een veilige installatie. De norm is van toepassing op nieuwe installaties én op wijzigingen en uitbreidingen, inclusief bestaande delen die daardoor worden beïnvloed.

NEN 1010, NEN 8025 en een bestaande woning

Voor de volledigheid is er nog een belangrijk verschil.

NEN 1010 richt zich voornamelijk op het veilig ontwerpen, aanleggen, wijzigen en verifiëren van elektrische laagspanningsinstallaties.

Voor een periodieke veiligheidsbeoordeling van de technische installaties in een bestaande woning bestaat daarnaast NEN 8025. Deze norm wordt ook wel gebruikt voor een soort woning-APK en richt zich specifiek op het veiligheidsniveau van bestaande woninginstallaties.

Welke manier van controleren relevant is, hangt dus af van de situatie en het doel van de controle.

Voor jou als woningeigenaar is vooral belangrijk dat niet alleen wordt gekeken of er stroom uit het stopcontact komt, maar of de installatie veilig en geschikt is voor wat je ermee wilt doen.

Eerst controleren, daarna uitbreiden

Wil je een thuisbatterij laten plaatsen, je groepenkast vervangen, een laadpaal installeren of andere elektrische werkzaamheden laten uitvoeren?

Dan kijk ik eerst naar wat er al aanwezig is.

Dat voorkomt verrassingen tijdens het werk en maakt het mogelijk om een oplossing te kiezen die niet alleen vandaag werkt, maar ook past bij eventuele plannen voor de toekomst.

Misschien hoeft er nauwelijks iets aangepast te worden.

Misschien is een uitbreiding voldoende.

Of misschien is dit juist het moment om een oudere groepenkast in één keer goed aan te pakken.